Czy można odpowiedzieć amen po odmówieniu wersu „Ihju le-racon” przy końcu Amidy?

Czy można odpowiedzieć amen po odmówieniu wersu „Ihju le-racon” przy końcu Amidy? “Patah Eliyahu. The Daily Halacha” (123)

 

[Wyjasnienie poniższe dotyczy kwestii która powstaje, gdy modlący się nie zakończył odmawiania Amidy po cichu, a chazzan – czyli prowadzący modlitwę zaczął już ją odmawiać na głos – przyp. red]

Pod koniec Amidy odmawia się brachę (błogosławieństwo) Sim szalom (uczyń pokój), a po niej wers „Ihju le-racon imrej fi…” (niech moje usta mówią zgodnie z wolą [Bożą]- przyp. Red.), po czym następuje paragraf Elokaj Necor (Boże chroń – przyp. Red.). Co może być – w ramach dozwolonej przerwy – powiedziane w czasie odmawiania Elokaj Necor? Czy można odpowiedzieć amen na brachot, które akurat się słyszy, albo czy można odpowiedzieć na Nakdiszach [tzn. keduszę – przyp. M. Ł.], albo na kadisz?

Chacham Owadia Josef w Hilchot Olam (chelek I, s. 139) przytacza orzeczenie Ben Isz Chaja, że po odmówieniu wersu „Ihju le-racon” można odpowiedzieć amen na każdą brachę. Np. ten, kto akurat odmawia Elokaj Necor, kiedy chazan głośno powtarza Amidę, powinien odpowiedzieć amen na każdą brachę kantora. Jednak chacham Owadia nie zgadza się z tą opinią; twierdzi przeciwnie: że nie można w takim przypadku przerwać Elokaj Necor.

Jeśli słyszy się kongregację odmawiającą Nakdiszach, podczas gdy samemu jest się w Elokaj Necor, można wraz z nią (kongregacją) głośno odmówić tylko dwie linie „Kadosz, Kadosz…” (Święty, Święty – przyp. Red.) i „Baruch kewod…” (Błogosławiona chwała – przyp. Red) Nie przerywa się Elokaj Necor, by powiedzieć resztę Nakdiszach.

Ten, kto słyszy kadisz, podczas gdy sam jest w Elokaj Necor, może – wg chachama Owadii Josefa – odpowiedzieć pierwszych pięć amen do kadiszu oraz „Jehej Szmej raba mewarejch le-alam u-le-almej almaja itbarach”. Jednak Kaf Ha-Chaim i Ben Isz Chaj – na podstawie nauk Arizala – utrzymują, że jeśli odpowie się „Jehej Szmej raba”, to cały ustęp trzeba kontynuować aż do „da-amiran be-alma”. Zatem ten, kto słyszy kadisz, podczas gdy on sam jest w Elokaj Necor, powinien odpowiedzieć pierwszych pięć amen do kadiszu oraz „Jehej Szmej raba” aż do „da-amiran be-alma”.

Podsumowanie:

Gdy odmawia się Elokaj Necor przy końcu Amidy, po słowach „Ihju le-racon”, można dołączyć do kongregacji odmawiającej akurat „Kadosz, Kadosz…” i „Baruch Kewod…” w Nakdiszach oraz można odpowiedzieć „Jehej Szmej raba” aż do słów „da-amiran be-alma”.

 Rabbi Eli J. Mansour – „Patah Eliyahu. The Daily Halacha”, s. 360,  tłum. M. Łokietek