Czy należy odmówić brachę nad wodą lub winem serwowanymi do posiłku?

Czy należy odmówić brachę nad wodą lub winem serwowanymi do posiłku? “Patah Eliyahu. The Daily Halacha” (105)

 

Riszonim (średniowieczne autorytety halachiczne) toczą dyskusję nad tym, czy bracha ha-moci odmawiana nad chlebem obejmuje także wodę, którą podaje się w czasie posiłku. Mianowicie czy ten, kto pije wodę w czasie posiłku, musi odmówić szehakol nad wodą, czy też woda została objęta brachą ha-moci odmówioną na początku całego posiłku?

Wg opinii Raszby (Szlomo ben Aderet, 1235-1310, wybitny hiszpański  talmudysta i halachista – przyp. M. Ł.), który powołuje się na Rawada (Abraham ben Dawid, ok. 1125-1198, słynny komentator Talmudu z Prowansji – przyp. M. Ł.), mimo że ha-moci w zasadzie obejmuje wszystkie potrawy składające się na posiłek, nie włącza wody, która nie jest spożywana –   jak pozostałe jedzenie – w celu zaspokojenia głodu. Z kolei inni Riszonim, m. in. Rabejnu Tam (Jaakow ben Meir, 1100-1171, wnuk Rasziego, czołowy halachista swych czasów – przyp. M. Ł.), argumentowali, że picie stanowi integralną część posiłku, ponieważ ułatwia trawienie, i że ludzie w czasie posiłku zazwyczaj popijają.  A skoro tak, to picie jak najbardziej jest włączone w brachę ha-moci, nie ma więc potrzeby odmawiania szehakol, gdy w czasie posiłku ma się zamiar pić wodę.

Szulchan Aruch w simanie 174:7 przyjmuje tę druga opinię, która zwalnia od odmawiania szehakol nad wodą serwowaną w czasie posiłku. Dodaje jednak, że lepiej przed posiłkiem wypić nieco wody, mając na myśli, że bracha szehakol odmówiona nad wodą obejmie zarazem tę wodę, która będzie podana w czasie posiłku. W ten sposób zyska się pewność, że – w zgodzie w wszystkimi opiniami – nie będzie potrzeby odmawiania brachy, kiedy będzie się piło wodę w czasie posiłku. Ten, kto przyjmie to obostrzenie, musi wypić mniej niż rewiit wody, ponieważ wypicie całego rewiit wody jest przedmiotem innej debaty autorytetów halachicznych – mianowicie czy należy po wypiciu odmówić brachę achrona. (Zob. Miszna Brura, seif katan 37).

Trzeba podkreślić, że jest to jedynie zaostrzenie prawa, a nie stanowczy wymóg halachy. Jak wspomniano, Szulchan Aruch wyraźnie zaleca łagodniejsze stanowisko: że bracha ha-moci zwalnia od odmawiania szehakol nad wodą podawaną do posiłku. Tak więc nie ma potrzeby przymuszać się do picia przed posiłkiem w celu pogodzenia wszystkich opinii, jednak jeśli woda stoi na stole, nim  posiłek zostanie zaserwowany, zaleca się wypicie łyku. Taką opinię wyraża m. in. Ben Isz Chaj. (Zob. Halichot Olam, chelek 2, s. 30).

Z kolei jeśli chodzi o wino podawane do posiłku, zgodnie z wszystkimi opiniami bracha ha-moci nie zwalnia od odmówienia borej pri ha-gefen nad winem, dlatego ten, kto pije wino do posiłku, musi odmówić tę brachę. Należy tu odnotować, że bracha borej pri ha-gefen obejmuje zarazem wszystkie napoje, które potem będą spożyte w czasie posiłku, zatem nie ma potrzeby odmówienia szehakol nad napojami podanymi po winie.

Podsumowanie:

Zgodnie z przyjętym stanowiskiem, nie ma potrzeby odmówienia szehakol nad wodą podaną do posiłku, jeśli wcześniej odmówiono brachę ha-moci. Jednak by zadośćuczynić wszystkim opiniom, lepiej wypić łyk wody tuż przed podaniem posiłku. Ten, kto pije wino podane do posiłku, musi odmówić borej pri ha-gefen. Bracha borej pri ha-gefen zarazem obejmuje wszystkie inne napoje, więc nie ma potrzeby odmawiania nad nimi oddzielnej brachy szehakol.

 

Rabbi Eli J. Mansour – „Patah Eliyahu. The Daily Halacha”, s. 51-52, tłum. M. Łokietek