Trzecia Rzesza w 100 przedmiotach

Trzecia Rzesza w 100 przedmiotach Roger Moorhouse

Od razu przyszło mi na myśl sprawdzić pierwszy i ostatni opisywany przedmiot. Dzieje III Rzeszy według Moorhouse’a zamykają się w pudełku farb Adolfa Hitlera i ampułce po cyjanku Hermanna Göringa.

 

Odrzucony niedoszły artysta odkrywa swoje miejsce w polityce… I tak to wszystko się zaczyna. Kończy marnie, nie zawsze sprawiedliwie. Nielicznych nazistów czeka proces, więzienie lub stryczek; część sama decyduje o swojej śmierci; inni nigdy nie zostaną rozliczeni ze zbrodni przeciwko ludzkości.

 

Pudełko farb, ampułka po cyjanku… Pomiędzy nimi dziewięćdziesiąt osiem innych “drobiazgów” o dużej sile przekazu. Mowa o wszelkiego typu rodzajach broni, narzędziach propagandowych, odznaczeniach i oznaczeniach, przedmiotach prestiżowych, codziennego użytku, budowlach, dokumentach.

 

Oddzielną kategorię stanowią symbole Holokaustu: żółta łata w kształcie Gwiazdy Dawida, brama obozu w Birkenau, napis “Arbeit macht Frei”, puszka cyklonu B, ale także broszka z Treblinki znaleziona w ruinach komory gazowej.

 

Najbardziej poruszający przedmiot? Metalowe łóżko z zakładu psychiatrycznego w Sachsenburgu. Jaki los spotkał jego pacjentów? “Śmierć z litości” w ramach niechlubnej Akcji T4, czy równie obłudny litościwy garnuszek rodziny?

 

Przedmiot najbardziej zapadający w pamięć? Puzderko na szminkę Evy Braun - podarunek Hitlera w czasach, kiedy wszystko jeszcze było możliwe, a przyszłość Rzeszy jawiła się świetlana. Eleganckie, misternie zdobione puzderko z włoskiego srebra, z zaprojektowanym przez Alberta Speera monogramem, łączącym litery EB w czterolistną koniczynę.

 

Kruchy przedmiot jako symbol pazerności, która prowadzi do nieszczęść.

 

Gdy myślisz III Rzesza, co widzisz? To coś na pewno znajduje się na liście Moorhouse’a. Kruchy przedmiot jako symbol zła. Ideologicznego i operacyjnego - na polach bitewnych, w fabrykach broni, gettach, obozach zagłady.

 

Kolejność omawianych obiektów nie jest przypadkowa. Składają się na kompletną, spójną opowieść o narodzinach, wzlotach i upadku reżimu, który oby pozostał najstraszniejszym w dziejach świata.

 

Kruchy przedmiot jako… przestroga.

 

Trafne, wymowne, uderzające. Roger Moorhouse przedstawia historię III Rzeszy niebanalnie, przystępnie, wciągająco. To spora dawka wiedzy dla każdego. Gdyby jeszcze tak uczono w szkołach!


Aleksandra Buchaniec-Bartczak

Dzięki uprzejmości Wydawnictwa Znak Horyzont.

 


Polecane