Tisza be Aw

Tisza be Aw Tisza be Aw - 9 dzień miesiąca Aw.

 

Sziwa Asar be-Tamuz (Post 17. tamuz)

Przez całą historię żydowskiego narodu w tym dniu spadały na niego różne tragedie. Siedemnastego tamuz Mosze złamał pierwsze Tablice, na których Bóg zapisał Dziesięć Przykazań; w tym dniu przestano składać ofiarę tamid, przed zburzeniem Świątyni; tego dnia wróg uczynił wyłom w murach okalających Jerozolimę, Sefer Tora została spalona, a w Świątyni ustawiono pogański posąg.

Pamięć tych tragicznych wydarzeń wciąż jest żywa pośród narodu żydowskiego, dlatego dzień ten został oddzielony, aby móc prześledzić własne uczynki, dokonać skruchy i wrócić do Boga, aby zapobiec takim tragediom w przyszłości.

Trzy tygodnie pomiędzy siedemnastym tamuz a Tisza beaw nazywane są Jemei bein hamecarim - "Dni w cierpieniach", a nazwa ta pochodzi z wersetu w Eicha ("Lamentacje"). W dniach tych panuje częściowa żałoba, nie ma ślubów. Nie wolno obcinać włosów ani się golić.

Ostatnie dziewięć dni przed Tisza beaw (od Rosz Chodesz aw) są dniami żałoby i smutku. Nie wolno kupować lub szyć nowych ubrań, a także prać lub prasować już posiadanych. Nie powinno się zażywać kąpieli - wolno myć twarz, ręce i stopy w zimnej wodzie (chyba że względy medyczne wymagają kąpieli w ciepłej wodzie). Jest także zwyczajem, aby w te dni nie jeść mięsa i nie pić wina (poza Szabatem).

 

Tisza be Aw

Post 9. aw upamiętnia przede wszystkim zniszczenie Pierwszej i Drugiej Świątyni. Pierwszą zburzyli Babilończycy w 586 r.p.n.e., drugą zaś Rzymianie w 70 r.n.e. Oba te wydarzenia miały miejsce właśnie 9. aw.

"W piątym zaś miesiącu, siódmego dnia miesiąca - był to dziewiętnasty rok panowania króla babilońskiego, Nebuchadnecara - wkroczył do Jerozolimy Nebuzaradan, dowódca straży przybocznej, sługa króla babilońskiego. Spalił Świątynię Pańską, pałac królewski i wszystkie domy Jerozolimy..." (2 Krl 25)

Tego samego dnia na naród żydowski spadły także inne tragedie: do Moszego wrócili szpiedzy donosząc kłamliwie o Erec Jisrael, przez co Żydzi płakali bez powodu - przez nich zostało ustalone, że dzień ten będzie dniem płaczu dla narodu żydowskiego; miasto Betar zostało zdobyte, a dziesiątki tysięcy Żydów je zamieszkujących wymordowane; Żydzi zostali wypędzeni z Hiszpanii w 1492 roku.

Po modlitwie wieczornej w synagodze odczytuje się Eicha - czyli Księgę Lamentacji, a po niej kinot, czyli modlitwy żałobne.

W Tisza be Aw post trwa od zachodu słońca aż do ukazania się gwiazd następnego dnia. Podobnie jak w Jom Kipur, w dniu tym obowiązuje pięć szczególnych zakazów: absolutny zakaz jedzenia i picia (nie wolno umyć zębów lub przepłukać ust); zabroniona jest kąpiel, umycie twarzy itp. (wolno jedynie umyć końcówki palców); zakaz używania jakichkolwiek kosmetyków; zakaz noszenia skórzanego obuwia; zakaz stosunków małżeńskich.

Dodatkowo nie wolno siadać na wygodnych, wysokich krzesłach, fotelach, kanapach - a jedynie na niskich stołkach, taboretach lub na podłodze. Zwyczajem jest także, aby spać w nieco mniej wygodny sposób - np. bez poduszek.

W dniu tym wolno studiować jedynie wybrane fragmenty z Tory, jak księgę Ijowa (Hioba) lub Eicha (Lamentacje), gdyż studiowanie Tory wzbudza radość, a w tym dniu nie wolno się radować.

W związku z tym, że Świątynia płonęła także dziesiątego aw, nie wolno od razu po zakończeniu postu rozpoczynać radosnych czynności, a do południa nie wolno kąpać się dla przyjemności, obcinać włosów, jeść mięsa, pić wina. Jedynym wyjątkiem jest to erew Szabat - z czci dla Szabatu wolno się wykąpać.

 

Erew Tisza beAw

Pod koniec dnia poprzedzającego Tisza beAw należy spożyć seuda hamafseket (ostatni posiłek). Nie może on składać się z dwóch gotowanych potraw, najczęściej je się chleb z gotowanym jajkiem lub soczewicą (symbole żałoby). Niektórzy jedzą chleb zanurzony w popiele. Posiłek ten może zawierać więcej niż jedną potrawę surowa (warzywa, ser itp.).

Zwyczajem jest, aby spożywać seuda hamfseket siedząc na niskim stołku lub na podłodze, nie ma potrzeby, aby już w tej chwili zmieniać obuwie. Należy spożywać ten posiłek samotnie, a jeżeli uczestniczyło w nim więcej niż trzech mężczyzn - powinni odmówić Birkat Hamazon (Błogosławieństwo po jedzeniu) osobno.

Rabini przestrzegają także, aby w tym dniu nie spotykać się ze znajomymi, ani nie wybierać się na spacery, gdyż istnieje ryzyko, że zaangażujemy się w trywialne rozmowy, żarty, zapominając o powadze dnia.

 

Prawa związane z Tisza beAw

W Tisza beAw obowiązuje pięć zakazów: jedzenia i picia, mycia się, namaszczania, noszenia skórzanego obuwia oraz stosunków małżeńskich.

Post rozpoczyna się już po zachodzie słońca w Erew Tisza beAw. Jest to post bardzo ważny i obowiązuje wszystkich - także kobiety w ciąży i karmiące. Jednak osoba, która jest chora, może jeść, nawet gdy choroba nie zagraża życiu. Właściwym jest jednak, aby w takim przypadku spożywać jedynie bardzo proste potrawy, unikając smakołyków i produktów luksusowych. Należy pamiętać, że nie wolno myć zębów, ani nawet zmoczyć ust wodą. Osoba, która przyjmuje leki i nie może nie połknąć tabletki, może przyjąć lek i popić go wodą. Jeżeli lekarstwa nie wolno przyjmować na czczo, osoba taka powinna przyjąć minimalną ilość pokarmu (wcześniej należy się skonsultować zarówno z lekarzem, jak i lokalnym rabinem) [na podstawie opinii rabina Schudricha].

Kąpiel dla przyjemności jest zakazana, zarówno w cieplej, jak i w zimnej wodzie. Jeśli jednak zabrudzi się ręce, można je umyć. Można także umyć dłonie rano po wstaniu z łóżka oraz po skorzystaniu z toalety. Należy jednak zwrócić uwagę, aby umyć jedynie palce, a nie całe dłonie. Wolno kąpać niemowlę, jak również namaszczać je olejkami, kremami.

Nie wolno zakładać skórzanego obuwia, także, gdy elementy skórzane są jedynie dodatkiem. Wolno zakładać obuwie wykonane z tkaniny lub gumy.

Stosunki małżeńskie są zakazane w tym dniu. Mąż i żona nie mogą się nawet dotykać.

Jest zwyczajem, aby nie pracować w Tisza beAw do południa. Dzięki temu nasza uwaga skupiona na umartwianiu się i żałobie nad Zburzeniem Świątyni nie zostanie rozproszona. Wolno jednak wykonywać te czynności, które nie absorbują uwagi - jak zapalanie światła, robienie węzłów itp.

Ponieważ studiowanie Tory jest radością i przyjemnością, w Tisza beAw jest ono, poza wybranymi wyjątkami, zabronione. Wolno studiować jedynie fragment z Moed Katan, który zajmuje się prawami żałoby i ekskomuniki. Można także studiować midrasze i komentarze do Eicha (Trenów) i Ijow (Księgi Hioba), gdyż teksty te wzbudzają smutek u czytającego. Wolno także studiować agadot mówiące o Zniszczeniu, znajdujące się w traktacie Gitin. Podczas studiowania należy się skupić jedynie na zwykłym znaczeniu tekstu, bez zagłębiania się w przyjemne dysputy i rozważania talmudyczne.

Nie wolno pozdrawiać się w tym dniu. Jeżeli jednak ktoś zwróci się do nas z pozdrowieniem "Dzień dobry", należy mu odpowiedzieć, aby nie wzbudzać złych uczuć. Trzeba to jednak uczynić ciszej, bez radości.

Od początku postu, po zachodzie słońca, do popołudnia w Tisza beAw, można siedzieć jedynie na niskim stołku lub na podłodze. Niektórzy przestrzegają zwyczaju, aby w noc Tisza beAw nie spać w łóżku lecz na materacu, na podłodze. Nawet jeśli nie przestrzega się tego zwyczaju, należy zmniejszyć komfort noclegu - na przykład przez zmniejszenie liczby poduszek. Niektórzy umieszczają nawet kamień pod poduszką, aby tym upamiętnić Zburzenie.

Nie wolno wąchać perfum, przypraw, czy też palić publicznie. Nie wolno także zakładać zbyt strojnego, bogatego ubrania, nawet jeśli nie jest ono nowe.

W synagodze odczytywana jest Eicha (Księga Trenów Jeremiaszowych) a także Kinot - litanie, modlitwy i wiersze wyrażające smutek i żal z powodu Zburzenia Świątyni, a także innych nieszczęść dotykających naród żydowski. Czyta się je przy świecach lub przygaszonym świetle. Parochet (zasłona na Aron Hakodesz) jest zazwyczaj ściągany.

Rano mężczyźni nie zakładają tałesu i tfilin, jak to zwykle ma miejsce, lecz zakładają je dopiero przy modlitwie popołudniowej - Mincha.

Wszyscy, ktorzy płaczą nad Jerozolima zasłużą, by widzieć jej szczęście i radość, jak jest powiedziane: "Radujcie się jej wielkością, wszyscy, którzy płaczecie nad nią" (Jeszajahu 66:10).

Świątynia zaczęła płonąć dziewiątego aw i płonęła aż do dziesiątego aw i dlatego, wprawdzie post kończy się po zachodzie słońca dziewiątego aw, to jednak niektóre zakazy obowiązują dłużej. Aż do południa dziesiątego aw nie wolno kąpać się dla przyjemności, prać ubrań, ścinać włosów, golić się, jeść mięsa i pić wina. Jedynie gdy Tisza beAw wypada w czwartek, wolno w piątek kąpać się, aby uszanować Szabat.